Projektowanie i wytwarzanie pojazdu

Ochrona środowiska ma coraz istotniejsze znaczenie w cyklu życia pojazdu - od fazy jego projektowania, rozwoju
i produkcji, przez fazę jego użytkowania aż do zakończenia jego technicznej egzystencji w stacji demontażu. Z tego powodu koncern Volkswagen AG podejmuje szereg działań, które nie tylko gwarantują długi i w miarę bezproblemowy żywot samochodu, ale także ulepszają proces jego utylizacji.

Tworzenie produktu zgodne z zasadami recyklingu

Podstawy systemu

Koncern Volkswagen AG działa zgodnie z normą środowiskową VW91102 już od 1994 roku. Norma ta określa m.in. założenia, które muszą być spełnione już przy projektowaniu uwzględniającym aspekt recyklingu pojazdu i jego części. Norma ta jest wciąż uzupełniana o nowe osiągnięcia w tej dziedzinie oraz dostosowywana do zmieniających się uwarunkowań prawnych. Aktualność normy VW91102 jest corocznie sprawdzana w ramach certyfikacji systemu zarządzania ochroną środowiska, prowadzonej według normy ISO14001.
Wiedza konstruktorów oraz poddostawców jest nieustannie poszerzana na seminariach i szkoleniach.
Odpowiednie własności pojazdu, pozwalające na jego późniejszy skuteczny recykling, są jednym z ważnych celów, jakie realizują inżynierowie zajmujący się rozwojem produktów w koncernie Volkswagen AG.



Oczekiwania i konflikty celów w procesie rozwoju samochodu

Unikanie stosowania substancji szkodliwych dla ludzi i środowiska

Szczególnym zadaniem projektantów jest unikanie stosowania substancji szkodliwych. Muszą oni zapewnić, że żaden z zastosowanych materiałów nie będzie szkodliwy dla ludzi i środowiska. Jest to ważne nie tylko dla fazy tworzenia produktu i jego uzytkowania, ale także jego utylizacji.

Koncern Volkswagen AG już w listopadzie 1993 roku opracował wewnętrzną normę VW91101 dla konstruktorów i poddostawców, która jest kompilacją aktualnych przepisów dotyczących substancji szkodliwych oraz wiedzy na ich temat. W normie tej ujęto nie tylko obowiązujące w tym zakresie prawo, ale także opis materiałów, których stosowanie uchodzi za niebezpieczne dla człowieka i środowiska. Przykładem niech będzie kadm, nad eliminacją którego i zastąpieniem go innymi substancjami firma Volkswagen pracowała już marcu 1985 roku. Było to niemal 15 lat przed tym, jak w Niemczech stosowanie kadmu zostało prawnie zabronione.

Kwestię unikania stosowania substancji szkodliwych uregulowano normą opracowaną przez Związek Przemysłu Motoryzacyjnego (VDA 232-101), która oczywiście jest na bieżąco dostosowywana do zmieniających się wymagań.

W celu przetransponowania prawnych zakazów stosowania określonych substancji na założenia do projektowania powołano w koncernie Volkswagen AG - oprócz komórek zarządzania materiałami – dodatkowy komitet sterujący, który koordynuje działania w tej dziedzinie w ramach firmy oraz w powiązaniu z siecią ok. 3600 bezpośrednich poddostawców.

Metale ciężkie, których stosowania zabrania Dyrektywa 2000/53/WE dotycząca recyklingu pojazdów

Zastosowanie materiałów pochodzących z recyklingu

Istotnymi celami w procesie rozwoju nowych pojazdów są: oszczędność surowców naturalnych oraz możliwie zamknięty obieg materiałów. Dlatego właśnie zastosowanie w niemal wszystkich częściach samochodu materiałów pochodzących z recyklingu – oczywiście spełniających odpowiednie wymagania jakościowe - jest nie tylko dopuszczalne, ale wręcz wymagane. Zasadnicze założenia dla zastosowania takich materiałów to ich wystarczająca dostępność w czasie całego okresu produkcji danego modelu oraz niższy koszt w porównaniu z materiałami pierwotnymi.





Osłona nadkola przedniego wykonana z polipropylenu (PP) pochodzącego z recyklingu, stosowana w samochodzie Volkswagen Touran

Materiały pochodzące z recyklingu muszą przy tym spełniać wysokie wymagania dotyczące jakości, identyczne jak dla materiałów pierwotnych. Materiały niższej jakości są konsekwentnie odrzucane, tak aby trwałość, niezawodność i bezpieczeństwo pojazdu pozostały niezagrożone oraz aby spełnic oczekiwania klientów.

Oznaczanie rodzaju materiału na częściach

Volkswagen już w 1993 roku dobrowolnie wprowadził wewnętrzne przepisy dotyczące oznaczania różnych materiałów, z których wykonano części samochodu. W maju 1997 roku zostały one zastąpione jednolitą regulacją, uzgodnioną przez wszystkich niemieckich producentów samochodów (VDA 260). Od tej pory we wszystkich zakładach Volkswagena na świecie na częściach umieszczane jest oznaczenie materiału, z którego zostały wykonane, niezależnie od ich masy. Jednynym ograniczeniem jest rozmiar części – musi ona być na tyle duża, żeby to oznaczenie było czytelne.

W roku 2003 Komisja Europejska ustaliła, że części z tworzyw sztucznych będą oznaczane według norm ISO (decyzja 2003/138/WE z 27 lutego 2003 r.). Odtąd koncern Volkswagen AG oznacza wszystkie części według norm ISO, które zresztą odpowiadają wewnętrznej normie VDA 260.



Oznaczenie rodzaju materiału na naklejce – wykładzina bagażnika samochodu Volkswagen Polo A04

Analiza nowych typów pojazdów pod względem możliwości przetwarzania

Zgodnie z zasadą „zaufanie jest dobre, ale kontrola lepsza” każdy projekt nowego modelu Volkswagena przed wdrożeniem do produkcji seryjnej jest poddawany analizie możliwości jego przetwarzania po zakończeniu technicznego życia. Poza sprawdzeniem możliwości recyklingu analizuje się też zastosowanie nowych technik demontażu i osuszania. Uzyskane w ten sposób wyniki badań są kierowane do biur konstrukcyjnych i stanowią istotny wkład w polepszanie możliwości przetwarzania przyszłych konstrukcji.

Analiza możliwości przetwarzania

W wyniku analizy możliwości przetwarzania uzyskuje się wartościowy przegląd materiałów zastosowanych w budowie danego modelu samochodu. Dla przykładu: w budowie Golfa V ok. 62 %-owy udział mają stopy żelaza (stale i żeliwa), następnie polimery (15,5 %), metale lekkie (10,8 %) i inne materiały. Zatem różne gatunki stali i żeliwa mają największy udział w budowie każdego samochodu, nawet jeśli są wypierane przez metale nieżelazne. Trend ten jest widoczny na wykresie na przykładzie kolejnych generacji Volkswagena Golfa. Z tego zestawienia wynika jednak także, że w kolejnych generacjach Golfa udział wszelkich metali razem wziętych niewiele się zmienił – tak jak kiedyś stanowią one ok. 73 % masy obecnej generacji tego pojazdu.



Udziały metali w masie samochodów Volkswagen Golf

Kolejnym istotnym punktem tej analizy jest technologia usuwania płynów eksploatacyjnych, czyli tzw. osuszanie. Celem tego działania jest jak najłatwiejsze, a jednocześnie całkowite pozbycie się z samochodu zwykle szkodliwych dla ludzi i środowiska płynów. Warto zaznaczyć, że niektóre nowe rozwiązania techniczne, jak np. elektryczne wspomaganie kierownicy, zastosowane w wielu modelach Volkswagenów, umożliwia rezygnację ze stosowania niezbędnych w starszych rozwiązaniach olejów hydraulicznych.

W wyniku demontażu pojazdu uzyskuje się szereg cemmych danych do rozwiązywania przyszłych zadań, np. dane potwierdzające 95 %-owy poziom recyklingu dla potrzeb homologacji typu, czy też dane dotyczące kosztów i przychodów z przetwarzania. Dlatego koncern Volkswagen AG jest już dziś w możliwie najlepszy sposób przygotowany do spełnienia wymagań stawianych przez przepisy prawne regulujące obszar recyklingu pojazdów.

Informacje na temat demontażu i przetwarzania

W celu ułatwienia i zoptymalizowania procesu recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji Volkswagen AG oraz 25 innych producentów samochodów wspólnie podjęło się stworzenia oprogramowania IDIS (skrót od angielskiej nazwy „International Dismantling Information System“ – międzynarodowy system informacji o demontażu). Dane w systemie IDIS dostępne są w 21 językach, w tym także w języku polskim. System ten opisuje demontaż ok. 46000 części w 900 typach pojazdów różnych marek. Zawiera on także specyfikacje materiałów, z których wykonano części, dane o masach części i inne informacje niezbędne do bezpiecznego i zgodnego z przepisami przetwarzania pojazdów. Zainteresowane tym systemem stacje demontażu mają doń dostęp zarówno on-line, jak też na płycie DVD, którą można zamówic pod adresem http://www.idis2.com.

W niedalekiej przyszłości ważnym problemem w procesie przetwarzania pojazdów wycofanych z eksploatacji staną się elementy pirotechniczne – poduszki bezpieczeństwa (airbag’i) oraz napinacze pasów bezpieczeństwa. Do ich demontażu i unieszkodliwiania niezbędna jest fachowa wiedza oraz specjalistyczne narzędzia. Dla tych celów przemysł samochodowy opracował urządzenie do „odpalania” elementów pirotechnicznych, które pozwala na ich pewne i bezpieczne unieszkodliwienie. IDIS także zawiera informacje na temat obchodzenia się z tymi częściami.



Poduszki bezpieczeństwa w Golfie V (wszystkie dostępne opcje)

Informacje koncernu Volkswagen AG na temat ochrony środowiska

Co dwa lata tworzony jest raport koncernu Volkswagen AG na temat ochrony środowiska. Przedstawia on sytuację pod tym względem w różnych krajach świata, aktualne kierunki rozwoju w tej dziedzinie oraz wiążące się z tym zagadnienia społeczne. raport ten jest dostępny w języku niemieckim i angielskim pod adresem http://www.mobilitaet-und-nachhaltigkeit.de/. Można go także zamówić w wersji papierowej pod adresem:

Volkswagen Distributionsservice, Postfach 1450, 33762 Versmold